đạo mẫu

dao Mau viet nam

 Trần Lâm Biền

Bạn đang xem: đạo mẫu

Đã sở hữu một thời hạn nhiều năm, tín ngưỡng thờ Mẫu bị coi nhẹ nhõm, rạm chí còn bị khoác mang đến cái áo mê tín dị đoan dị đoan. Nhưng kể từ trong thời gian 70 của thế kỷ XX, một song căn nhà nghiên cứu và phân tích thẩm mỹ trẻ em, với việc dẫn dắt của Cố GS. Từ Chi, vẫn chợt nhận ra rằng: Đa số từng tôn giáo rộng lớn đều được gia nhập kể từ bên phía ngoài vô, chỉ riêng rẽ tục thờ Mẫu, được xem như là một trục chủ yếu của tín ngưỡng dân gian trá, vẫn tồn bên trên xuyên suốt cả bao nhiêu ngàn năm như 1 đối trọng về mặt mũi linh tính với những tôn giáo bên phía ngoài, nhằm tớ vẫn chính là tớ, thêm phần đảm bảo một bạn dạng sắc văn hóa truyền thống dân tộc bản địa muôn thuở, muôn thuở. Vậy, đạo “Mẫu” là gì?

Vượt qua quýt quy trình tiến độ nguyên vẹn thủy (lúc người Việt còn thờ những lực lượng tự động nhiên) cho tới quy trình tiến độ thờ thần linh nhân dạng, thì ngay lập tức từ trên đầu vẫn thành lập và hoạt động một đối tượng người tiêu dùng thờ xứng đáng quan hoài nhất là u quyền năng. Vào thời kỳ hái lặt, tầm quan trọng của những người phụ phái đẹp vẫn ra quyết định cho tới sự tồn bên trên của mái ấm gia đình và xã hội. Đó là ĐK nhằm bà mẹ/chúa rừng mang ý nghĩa khởi nguyên vẹn của “con người vũ trụ” vô tín ngưỡng của những người Việt xuất hiện tại. Người tớ thông thường suy nghĩ cho tới một điểm quy tụ là thông thường Đông Cuông (thuộc Bắc Yên Bái). Sau bại liệt, theo gót loại sông Hồng người Việt tiến bộ dần dần xuống khai thác ruộng khu đất phẳng phiu rộng lớn nhằm từng bước ổn định lăm le một nền nông nghiệp lúa nước. cũng có thể bại liệt là 1 trong những nguyên vẹn nhân sáng sủa tạo ra bà Mẹ xứ sở Âu Cơ ở khu đất Phú Thọ. Tạm suy nghĩ đó là sự lịch sử một thời hóa hiện tượng kỳ lạ người dân bên trên cạn kết phù hợp với người dân chài lưới, thực hiện phát sinh cặp uyên ương khởi nguyên vẹn Âu Cơ-Lạc Long Quân. Có lẽ vùng khu đất này cũng chính là vị trí quy tụ chủ yếu của việc giao phó sứt sẹo trong những tộc người gốc như: Môn-Khơ Me, Tạng-Miến, Tày-Thái, Mã Lai-Nam Đảo, và nhiều tộc thiểu số không giống nhưng mà tạo hình dần dần hệ tộc Việt-Mường. Sau bại liệt, Phú Thọ-Việt Trì tận mắt chứng kiến sự tách tộc: Kinh-Mường, khai mạc mang đến cuộc ngôi trường chinh khai thác uy lực vùng châu thổ trung và hạ lưu sông Hồng. cũng có thể tiếp sau đó sở hữu một cuộc “va đập” văn hóa truyền thống rộng lớn thân thuộc Lạc Việt và Âu Việt (ở Đông Bắc) nhằm kết thúc thời Hùng, đem sang trọng căn nhà Thục. Đó là 1 trong những cuộc cách mệnh rộng lớn của dân tộc bản địa, xúc tiến lịch sử hào hùng và xã hội cải cách và phát triển.

Cô đồng Hoàng Minh Đỗ

Cô đồng Hoàng Minh Đỗ tại Chùa Tứ Kỳ- Photo : Nguyễn Dương

Ở nghành nghề dịch vụ tín ngưỡng thờ Mẫu, tự phối kết hợp nhiều nhân tố văn hóa truyền thống bên phía ngoài (cả Bà La Môn, Phật giáo, văn hóa truyền thống Trung Hoa…), nhưng mà những vị thần nông nghiệp (ở trên đây những thần gắn kèm với mưa) được Phật giáo hóa nhằm tạo hình hệ Mẫu Tứ Pháp. Sự “kết duyên” thân thuộc văn hóa truyền thống bạn dạng địa và văn hóa truyền thống bên phía ngoài, nhất là Phạt giáo, đã thử phát sinh một dạng bà Mẹ xứ sở mới-bà Man Nương (mô hình công cộng của trái đất về u xứ sở là: Bà thông thường “tằng tựu” với những người ngoài tộc, tức người ko nằm trong hệ, trở nên phần…). Một số người từng suy nghĩ Bà là hóa thân thuộc của u khu đất, sự kết hợp thân thuộc Bà và “các con” (Vân, Vũ, Lôi, Phong=Mây, Mưa, Sấm, Gió) là xuất xứ của niềm hạnh phúc, no đủ… Hiện ni, không khí triệu tập về nơi bắt đầu mối cung cấp của tín ngưỡng Tứ Pháp được xem như là ở ranh giới thân thuộc vùng phân phối tô địa và vùng thấp của châu thổ sông Hồng. Từ trên đây, tín ngưỡng Tứ Pháp lan xuống những vùng bên dưới (ở Hà Thành, đã lấy hóa kể từ Phật trở nên Bồ Tát; như nhằm sát bọn chúng sinh hơn). Và, ở ngay lập tức bên trên khu đất Phủ Giày, phần này vẫn như thấy sở hữu sự hội nhập thân thuộc Tứ Pháp với Tứ Phủ. Nhìn công cộng, tín ngưỡng Tứ Pháp nhạt nhẽo dần dần, nhằm cho tới Khi khai thác vùng thấp của châu thổ sông Hồng, thì đem hóa trở nên tín ngưỡng Tứ Phủ. hầu hết thế kỷ ni, tín ngưỡng Tứ Phủ tồn bên trên nằm trong nền kinh tế tài chính nông nghiệp, phản ánh ước khao khát truyền đời của dân cày Việt. Trên thần năng lượng điện của tín ngưỡng này, rất có thể tạm thời xếp trở nên bao nhiêu hệ cơ bạn dạng sau:

  • Một là : hệ sáng sủa tạo: Bao bao gồm Tứ Phủ Thánh Mẫu (bốn vị tối thượng thần ở tứ miền vũ trụ: Trời, rừng, nước và đất), được chia thành nhì hệ nhỏ gắn kèm với cuộc sống đời thường và tử vong. Vì thế, tuy rằng là Tứ Phủ tuy nhiên chỉ mất Tam Tòa là hệ loại nhất, bao gồm thân phụ quyền năng gắn kèm với ước vọng nông nghiệp: Trời, Nước và Đất. Hệ loại nhì được gắn kèm với Mẫu Thượng Ngàn, phần này tương quan cho tới những kiếp đời vẫn qua quýt (người bị tiêu diệt thông thường được chôn ở rừng). Khi tín ngưỡng Tứ Phủ quy đổi “thành phần tín đồ”, được sự tương hỗ của đẳng cấp phi nông nghiệp lưu ý tôn vinh nước và rừng, đem ý nghĩa sâu sắc về sự việc phong phú, thì khoác nhiên Mẫu Địa bị gạt ra bên ngoài nhằm Tam Tòa đem hóa, gồm: Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Thượng Ngàn và Mẫu Thoải (dù mang đến vẫn đang còn một động tô Trang riêng).
  • Thứ nhì, hệ triển khai ý đồ vật phát minh của Thánh Mẫu, gồm: Ngũ Vị Tôn Ông/quan.
  • Thứ thân phụ, hệ đẩy mạnh trở nên trái khoáy phát minh, gồm: Tứ Phủ Quan Hoàng và Tứ Phủ Chầu/Chúa Bà, là những vị sở hữu công với nước, với dân vô xây đắp và đảm bảo vương quốc.
  • Bốn là, hệ bọn chúng sinh chuẩn chỉnh mực thừa hưởng trái khoáy phúc, gồm: Cô và Cậu. Đây là những bọn chúng sinh Khi sinh tiền sở hữu đạo và đức, được tái ngắt sinh về trái đất thánh thiện này. Cô và Cậu được không ít người dân bên trên trái đất tôn thờ và được nhập vô thần năng lượng điện của Mẫu, Khi tín ngưỡng này lúc lắc vị thế “thượng phong” vô xã hội dân dã Việt. Nhìn công cộng, tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ Phủ là thành phầm của trí tuệ mênh mông tràn ngoài hành tinh, nằm trong giới dân dã, nó vừa mới được tôn sùng tôn vinh, một vừa hai phải sát gụi và khăng khít với bước tiến cơ bạn dạng của lịch sử hào hùng. “Đạo” Mẫu đang đi vào lòng sâu sắc của tâm trạng tín ngưỡng dân gian trá Việt. Mẫu đã đi được theo gót bước đi của những người Việt nhằm lưu lại quyền năng của những Ngài ở từng tất cả miền nước nhà. Song, trong số chính sách cũ, việc thờ thánh Mẫu chỉ được nhìn nhận như 1 tín ngưỡng mặt mũi lề: mặc dù cho nó là loại tín ngưỡng dân gian trá tồn bên trên và cải cách và phát triển bên trên loại trôi chảy của lịch sử hào hùng, đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của hạ tầng xã hội vào cụ thể từng yếu tố hoàn cảnh không giống nhau

Điều xứng đáng quan hoài là, tín ngưỡng này tuy rằng cải cách và phát triển sở hữu phần rộng rãi, tuy nhiên ko khi nào trong số chính sách cũ sở hữu đem đầy đủ ĐK nhằm phát triển thành một hệ tôn giáo chủ yếu thống, vì:

– Không hề được tạo nên tự một vị giáo căn nhà ví dụ nào;

– Không hề sở hữu khối hệ thống giáo lý gắn kèm với nhân sinh quan tiền và ngoài hành tinh quan tiền một cơ hội uy lực. Nó vì thế yêu cầu thiếu vắng linh tính của quần bọn chúng ở những thời kỳ không giống nhau, rồi tự động kiểm soát và điều chỉnh nhằm tồn bên trên. Vì thế, nó xâm nhập vào cụ thể từng điểm, từng vùng, thậm chí còn vô cả những tôn giáo rộng lớn, khiến cho tôn giáo nước ngoài lai tương thích rất có thể thông dụng và tồn bên trên vô quần bọn chúng (khi tôn giáo bại liệt biết dung hội với tín ngưỡng này, những tượng Phật giáo phần nhiều đem dạng phái đẹp, nhất là Quan Âm Bồ Tát).

– Tín ngưỡng thờ Mẫu sở dĩ tồn bên trên lâu dài ra hơn nữa từng tôn giáo không giống và lưu giữ được không ít nhân tố về đạo và đức  đằm thắm bạn dạng sắc dân tộc bản địa, theo gót công ty chúng tôi, vì thế xưa ni nó không tồn tại một nhóm chức áp bịa kể từ bên trên xuống nhằm phân bổ từng việc tương quan. Thực tế lịch sử hào hùng vẫn đã cho thấy, từng tổ chức chính quyền quân căn nhà thời Trung cổ ko biết nhờ vào chằm này khiến cho phối nó, nhất là lúc tác động của chính nó qúa rộng lớn, lại dễ dàng tụ tập được quần bọn chúng. Đó là 1 trong những điều xứng đáng bồn chồn lo ngại mang đến từng chính sách xã hội chứa chấp giàn giụa xích míc giai tầng/cấp. Vì thế, trước đó, nhiều Khi đẳng cấp cai trị và nho sĩ thông thường chê bai và gán mang đến tín ngưỡng thờ Mẫu nhiều nhân tố xấu đi, thậm chí còn công kích vô cả những thánh Mẫu. Họ bài xích chưng và gán mang đến tín ngưỡng này đậm nhân tố mê tín dị đoan dị đoan, bịa nó ra bên ngoài không khí tư tưởng chủ yếu thống, đôi khi luôn luôn mò mẫm cơ hội kiểm soát nó.

Tới ni, tín ngưỡng thờ Mẫu và đã được nhiều căn nhà nghiên cứu và phân tích quan hoài, nhằm khao khát tìm đến một góc cạnh nằm trong cốt lõi khởi nguyên vẹn đem vẻ rất đẹp linh tính của dân cày Việt, đậm nhân tố nằm trong bạn dạng sắc văn hóa truyền thống dân tộc bản địa. Điều bại liệt ko Tức là tất cả chúng ta cỗ vũ sự cải cách và phát triển của tín ngưỡng thờ Mẫu theo gót một khunh hướng mới mẻ. Khi nghiên cứu và phân tích về sự việc cải cách và phát triển của đạo Phật vô thời mạt pháp, một trong những căn nhà Phật học tập và Triết học tập vẫn đã cho thấy rằng: Người tớ chỉ nhìn thấy chân lý của đạo ở điểm nhưng mà đạo ko cho tới, hoặc Giáo hội là người moi mồ chôn chủ yếu tôn giáo của chính nó. Nếu vậy, ở góc cạnh này bại liệt, tín ngưỡng thờ Mẫu lúc này không phải ở thời kỳ mạt. Với truyền thống lịch sử tự động thích nghi nhằm tồn bên trên, tín ngưỡng này lên đường vô lòng người, tự “tâm”, ko hẳn tự “pháp’. Vì thế, tất cả chúng ta chỉ việc lưu giữ sao mang đến nó không biến thành rơi đà vô mê tín dị đoan dị đoan, và nhất là ko khiến cho những kẻ hoạt động và sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng tận dụng. Việc đem tín ngưỡng thờ Mẫu vô tổ chức triển khai (có đặc thù giáo hội) dễ dàng thực hiện thay đổi hóa học sự vô sáng sủa hồn nhiên của tín ngưỡng này, thực hiện tàn nhạt nhân tố dân gian trá nhưng mà tất cả chúng ta hằng tôn trọng, rất có thể tục thờ Mẫu gắn rất rất nghiêm ngặt với bước tiến của lịch sử hào hùng và xã hội.

Cụ thể: buổi đầu nó gắn kèm với thờ bà chúa rừng, Khi phi vào xác định nền kinh tế tài chính nông nghiệp, nó đem hóa để sở hữu u xứ sở Âu Cơ. Khi xuống cho tới vùng đồng tự cao (Vĩnh Phúc-Bắc Ninh cũ), cùng với sự tiếp cận với văn hóa truyền thống bên phía ngoài, nó đem trở nên đạo Tứ Pháp (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Phong: tứ quyền năng gắn kèm với cầu mưa), Khi khai thác vùng đồng tự thấp, nó đem trở nên đạo Tứ Phủ, khoảng tầm thế kỷ XVI, Khi nền kinh tế tài chính thương nghiệp sở hữu phần cải cách và phát triển, thì thế tất sở hữu một Xu thế hội những thần lại hoặc lựa chọn ra một vị tiêu biểu vượt trội nhằm tôn thờ. Như ở Phật giáo Việt sở hữu hiện tượng kỳ lạ thờ Quan Âm Nam Hải, thì vô đạo Mẫu triệu tập vô việc phát minh đi ra Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Nếu như lúc trước trên đây đạo Mẫu theo hướng thuận chảy kể từ phía Tây Bắc về Đông Nam thì ni đạo Mẫu vẫn theo gót những thương thuyền lên vùng trung du rồi tiếp cận cả với vùng sâu sắc vùng xa thẳm nhằm tiếp sau đó theo gót bước đi tộc người cửa hàng nhưng mà cho tới ni phủ rộng đi ra sát từng nước nhà. Quá trình này cũng tất nhiên sự hội nhập với những thần địa hạt, như ông Hoàng Bảy, Hoàng Sáu, Hoàng Mười và cả những chầu/chúa không giống. Nhìn công cộng quy trình tiến độ đầu (tới thế kỷ XV-XVI) tục thờ Mẫu theo hướng kể từ bên trên rừng xuống miền thấp, tiếp sau đó thì sở hữu phần ngược lại và không ngừng mở rộng. Một Điểm lưu ý vô nằm trong cần thiết là đạo Mẫu ko cố định và thắt chặt về hệ thần linh, nhưng mà theo gót những mốc cải cách và phát triển rộng lớn của lịch sử hào hùng dân tộc bản địa nhằm thay đổi theo gót. 

Xem thêm: tra cứu hộ chiếu bằng cmnd

cậu thức

Cậu Thức bên trên Chùa Tứ Kỳ- Photo : Đoàn Đức Thành

Ngược lại, quy trình cải cách và phát triển của đạo Mẫu vẫn nối sát và phản ánh về một góc cạnh này bại liệt của bước tiến lịch sử hào hùng dân tộc bản địa, nhưng mà ko một tôn giáo rộng lớn này bên trên nước nhà tớ dành được. Tại nghành nghề dịch vụ thờ cúng, vì thế là tín ngưỡng dân gian trá nên thần năng lượng điện cũng tương đối nhiều chủng loại, tùy điểm, tùy khi nhưng mà rất có thể không giống nhau. Một ví dụ là ở năng lượng điện Mẫu Tây Thiên. Tây Thiên đâu chỉ có là mảnh đất nền kể từ miền thiên quốc lạc xuống thế gian với suối Tệ Bạc, suối Vàng, hội trở nên loại Giải Oan và những vách đá sững sững, cây xanh xanh rờn tươi… Vào nửa thời điểm cuối thế kỷ XVIII, Lê Quý Đôn vẫn ghi: “Mạch núi này tự khí thế cừ khôi của những núi ở những xã Kỳ Phú, Huân Chu và Cát Nê nằm trong thị xã Phú Lương và cả Đại Từ kéo cho tới. Đến trên đây đột khởi thân phụ ngọn núi cao vót đến tới tận mây xanh…” (Kiến văn tè lục). Phải chăng đó là ngọn căn nhà tô linh nghiệm, nên vô đời Thái Hòa loại 8 (năm 1450), căn nhà vua vẫn sai đại thần Lê Khắc Phục cho tới điểm này nhằm tế thần núi Tam Đảo (Bia Ma Nhai, được cán cỗ Sở Văn hóa-Thông tin tưởng Vĩnh Phú vạc hiện tại năm 1984).

Từ Chi và Trần Quốc Vượng, tự giác quan dân tộc bản địa học tập văn hóa truyền thống và lịch sử hào hùng từng cho thấy thêm, sản phẩm núi Tam Đảo là 1 trong những địa điểm văn hóa truyền thống đặc biệt quan trọng. Nó là “điểm dừng” bên trên tuyến đường kể từ rừng núi tiến bộ xuống khai thác vùng châu thổ phì nhiêu. Nó cũng là 1 trong những trục ngoài hành tinh đối xứng với núi Tản Viên (Ba Vì).

Mặt không giống, theo gót sách Thủy kinh chú (tác fake người Hoa-thế kỷ VI) mang đến biết: Vào thế kỷ III trước công nguyên vẹn, vua Asoka, một đại nhân vật bấm Độ vẫn mang đến dựng ở núi Nê Lê bên trên khu đất Việt một ngôi tháp Phật nhằm hoằng dương đạo pháp. Về sau, người tớ thông thường nghĩ rằng núi Tường Long, Kiến An (Hải Phòng). Nhưng, thời gian gần đây căn nhà Phật học tập Lê Mạnh Thát, qua quýt kiệt tác Lịch sử Phật giáo VN, quyển I, cũng nhận định rằng này đó là vùng núi Tam Đảo. Tất cả những chủ kiến bên trên, và rất có thể còn nhiều chủ kiến không giống nữa, đều như dẫn cho tới minh giải về tính chất linh nghiệm mang đến sản phẩm núi và cả mảnh đất nền tụ cư ở vùng này, điểm người tớ dễ dàng sở hữu năng lực thông linh và nhằm nhập bản thân vào dòng xoáy chảy sinh lực của ngoài hành tinh. Phải chăng này đó là mảnh đất nền linh nghiệm nhằm tạo hình khối hệ thống miếu và năng lượng điện khuôn mẫu Tây Thiên.

Theo truyền thuyết, khuôn mẫu Tây Thiên sở hữu một lý lịch hẳn hoi: thân phụ là Năng Vỹ, u là Đào Liễu, đều bên trên 40 tuổi hạc nhưng mà ko con cái. Ông bà lên đường cầu tự động ở miếu Tây Thiên được ban điềm tốt nhưng mà sinh đi ra Mẫu, mệnh danh Năng Thị Tiêu. Lớn lên, Mẫu gan dạ, tài lược rộng lớn người, đã hỗ trợ vua Hùng tiến công giặc đạt nhiều chiến công. Sau lễ mừng lâu u phụ vương (ngoài 80 tuổi), ngày 15 mon 02, Mẫu được gọi về trời. Nhớ ơn bà, nên vua vẫn phong bà “Tam Đảo Sơn Trụ Quốc Mẫu Đại Vương, Đệ Nhất Thượng Đẳng Phúc Thần”.

Chúng tôi ngờ rằng, toàn cỗ sự tích này đều được san lăm le lại vô thời hạn thời gian gần đây, nhằm Mẫu mang tên tuổi hạc, sở hữu u phụ vương và những thành công đời thông thường, nhằm phảng phất đâu này cũng tương đương theo phong cách thức Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Tuy nhiên, công ty chúng tôi vẫn cho là, kể từ khá sớm, hẳn sở hữu một kiểu dáng thờ phái đẹp thần từng tồn bên trên ở trên đây. Mà, theo gót loại chảy của sông Hồng, người Việt trở lại khai thác khu đất phung phí nhằm tạo hình dần dần nền nông nghiệp, thì bọn họ cũng rước theo gót vị phái đẹp thần nguyên vẹn thủy của tôi, vô bại liệt một ngờ vực là Bà chúa Rừng. Mặc không giống, u Thượng Ngàn này cũng phần này mến phù hợp với không khí linh thiêng của núi rừng Tam Đảo (đền Thượng ở khu vực ngủ Tam Đảo cũng thờ đó là bà Thượng Ngàn). Tại nghành nghề dịch vụ tạo nên hình, một Điểm lưu ý của những năng lượng điện thờ Mẫu ở Tây Thiên lúc này là vẫn tồn tại khá giản dị, không nhiều theo gót quy chuẩn chỉnh công cộng. Có tức thị bên trên chủ yếu năng lượng điện có duy nhất một tượng Thủ năng lượng điện, không tồn tại Tam tòa Thánh Mẫu và chư vị tương quan. Yên thờ này, thiệt sự tương tự như cơ hội trang trí ở những thông thường thờ phái đẹp danh nhân được hội vô tín ngưỡng Tứ Phủ (Hai Bà Trưng, Bà Triệu…). Dường như, thẩm mỹ và nghệ thuật tạo nên tượng ở đó cũng ko xứng tầm với Mẫu Tây Thiên, nhưng mà còn khiến cho tùy tiện, tô tượng ko trúng đặc thù, ví dụ là:
– Tượng ko rất đẹp, ngồi kiết già nua sản phẩm quỷ nhưng mà tay nhằm úp.

– Tây Thiên (ít nhất hiểu là khu đất Phật ở phương Tây, phần này gắn kèm với Tịnh Độ Tông, với trái đất của A Di Đà Phật. Đây là vùng rừng núi, nhiều lúc còn gắn kèm với những kiếp đời vẫn qua), ko ứng với red color. Chưa thấy sở hữu tư liệu này thưa Mẫu Tây Thiên là hóa thân thuộc của Thánh Mẫu Đệ Nhất hoặc nằm trong cung Đệ Nhất, vì vậy yếm của Ngài red color là vấn đề rất cần phải kiểm tra lại.

– Tại thông thường Cả, ko rõ ràng vì thế nguyên nhân gì, lại sở hữu một tượng Mẫu ngồi tối đa (sau Mẫu Thủ Điện) vẫn kết ấn chuẩn chỉnh đề của Bồ Tát Quan Âm. Hình thức này thực sự không tồn tại ở tín ngưỡng thờ Mẫu (cũng không tồn tại ở lệ Tam Tòa). Tính tùy tiện này cũng xẩy ra ở thông thường Thông.
– Nhìn công cộng, những tượng ở Tây Thiên đều là thành phầm của những người công nhân non tay nghề nghiệp và niên đại ko thể trước thế kỷ XX.

Xem thêm: mất bảo hiểm y tế

Để xứng danh rộng lớn với tầm quan trọng của Mẫu Tây Thiên, công ty chúng tôi mong ước được những ban ngành công dụng, quần chúng địa hạt nằm trong tín đồ vật thập phương công đức xây đắp lại năng lượng điện Mẫu Tây Thiên, tô tượng và nhất là chú tâm nghiên cứu và phân tích lại một cơ hội sở hữu khối hệ thống về tín ngưỡng thờ Mẫu ở điểm trên đây. Chỉ cho tới khi bại liệt, tất cả chúng ta mới mẻ rất có thể thấy được vẻ rất đẹp lung linh của lòng tin Việt muôn thuở, muôn thuở của miền khu đất thánh thiện này./.

Trần Lâm Biền
Xuân Canh Dần (2010)

(nguồn nội dung bài viết : hatvan.vn)