dòng sông

Đây là một trong những nội dung bài viết cơ phiên bản. Nhấn nhập phía trên nhằm hiểu thêm vấn đề.

Bách khoa toàn thư há Wikipedia

Bạn đang xem: dòng sông

Sông Tamakoshi và thác Bhorley ở Nepal nhìn kể từ bên trên cao
Sông Murray bên trên Úc

Sông là loại nước chảy thông thường xuyên kha khá ổn định quyết định bên trên mặt phẳng châu lục, những dòng sông đa số đều ụp rời khỏi biển; điểm tiếp giáp với biển khơi được gọi là cửa ngõ sông. Trong một vài ba tình huống, sông chảy ngầm xuống khu đất hoặc thô cạn trọn vẹn trước lúc bọn chúng chảy cho tới một cửa ngõ sông hoặc chống nước không giống. Các dòng sông nhỏ cũng hoàn toàn có thể được gọi là nhiều thương hiệu không giống nhau như suối, sông nhánh hoặc rạch. Không mang trong mình một chi chuẩn chỉnh nào là nhằm gọi thương hiệu cho những nhân tố địa lý như sông, suối,[1] tuy nhiên ở một trong những vương quốc, xã hội thì người tớ gọi loại chảy là sông, rạch tùy nằm trong nhập độ cao thấp của chính nó.

Các dòng sông là một trong những bộ phận cần thiết trong khoảng tuần trả nước, nó là những bể thu nước kể từ nước mưa chảy tràn, tuyết hoặc nước ngầm và vận đem những loại nước này rời khỏi biển khơi.

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Sông Sêrêpôk đoạn chảy qua chuyện Bản Đôn

Thông thông thường, sông được chia thành nhị loại là sông chủ yếu và sông nhánh (hay nhánh sông). Sông đó là sông có tính nhiều năm lớn số 1 hoặc đem diện tích S lưu vực hoặc lượng nước rộng lớn nhất; sông nhánh là sông chảy nhập sông chủ yếu.

Phân loại theo đuổi bậc sông[sửa | sửa mã nguồn]

Ở cường độ cụ thể rộng lớn người tớ còn phân cấp cho sông: theo đuổi Horton–Strahler, những sông ở đầu mối cung cấp được khắc số 1. Hai sông cấp cho 1 nhập lại tạo ra trở thành một dòng sông cấp cho 2. Một sông cấp cho 1 phù hợp với sông cấp cho 2 thì chỉ tạo ra trở thành sông cấp cho 2; tuy nhiên nhị sông cấp cho 2 nhập lại trở thành một sông cấp cho tía. Nghĩa là, nhị sông cần đem nằm trong cấp cho thì phù hợp lại được trở thành sông đem cấp cho cao hơn nữa một đơn vị chức năng. Cứ như thế khắc số cho tới cửa ngõ sông.

Theo địa hình[sửa | sửa mã nguồn]

Sông Nho Quế nhìn kể từ Mã Pí Lèng

Các dòng sông nhìn tổng thể hoàn toàn có thể phân trở thành sông chảy bên trên vùng đem bồi tích hoặc sông chảy bên trên vùng đem đá gốc hoặc láo lếu phù hợp. Các dòng sông chảy bên trên vùng đem bồi tích đem những lòng dẫn và đồng kho bãi bồi là vì bọn chúng tự động tạo ra trở thành sông chảy bên trên đá gốc tạo hình Khi dòng sông xâm thực thâm thúy hạn chế qua chuyện ngoài lớp trầm tích tiến bộ và hạn chế nhập lớp đá gốc ở bên dưới. Quá trình này ra mắt ở những chống trải đời qua chuyện những loại dịch chuyển địa hóa học như thổi lên (làm tăng gradient của sông) hoặc ở những chống đem bộ phận đá cứng thực hiện mang lại dòng sông dốc đến mức độ nó ko thể hội tụ những bồi tích tiến bộ. Sông chảy bên trên đá gốc thông thường vô cùng không nhiều đem bồi tích bên trên lòng của chúng; những vật tư này là đối tượng người sử dụng dễ dàng xâm thực trong thâm tâm sông.

Các sông bồi tích hoàn toàn có thể phân loại theo như hình dạng kênh dẫn như uốn nắn khúc, bện đầu năm mới, long dong, móng ngựa,hoặc trực tiếp. Hình dạng của một con cái sinh sống bồi tích bị kiểm soát vì thế những nhân tố như mối cung cấp cung ứng trầm tích, bộ phận vật hóa học, lưu lượng nước, thực vật nhập lưu vực sông và nâng lên lòng sông.

Thế kỷ đôi mươi William Morris Davis thể hiện một cách thức chu kỳ luân hồi xâm thực nhằm phân loại những dòng sông dự bên trên chừng "tuổi" của chính nó. Mặc cho dù khối hệ thống phân loại của Davis vẫn hoàn toàn có thể nhìn thấy nhập một trong những sách lúc bấy giờ, sau những năm 1950 và 1960 nó càng ngày càng bị những ngôi nhà địa mạo học tập chỉ trích và ko gật đầu vì thế cơ hội phân loại của ông ko dựa vào một fake thiết hoàn toàn có thể kiểm bệnh và vì thế này được cho rằng ko khoa học tập.[2] Các ví dụ về phân loại sông của Davis:

  • Sông trẻ: là một trong những dòng sông có tính dốc, đem không nhiều loại chảy nhánh và đem loại chảy thời gian nhanh. Các lòng dẫn của chính nó xâm thực thâm thúy trở nên tân tiến mạnh rộng lớn xâm thực ngang. Ví dụ như sông Brazos, Trinity và Ebro.
  • Sông trưởng thành: là một trong những dòng sông có tính dốc nhỏ rộng lớn sông trẻ con và đem loại chảy chậm rì rì rộng lớn. Sông cứng cáp có khá nhiều nhánh sông ụp nhập và đem lưu lượng to hơn sông trẻ con. Lòng sông xâm thực ngang to hơn xâm thực thâm thúy như sông Mississippi, Saint Lawrence, Danube, Ohio, Thames và Paraná.
  • Sông già: là một trong những dòng sông có tính dốc thấp và đem tích điện xâm thực nhỏ. Các sông già nua đặc thù vì thế những kho bãi bồi tụ như Hoàng Hà, sông Hằng, Tigris, Euphrates, sông nén và Nile.
  • Sông trẻ con lại: là sông có tính dốc lên dẫn đến vì thế sự thổi lên của những mảng xây dựng.

Địa hình[sửa | sửa mã nguồn]

Một dòng sông chính thức bên trên một mối cung cấp (hoặc thông thường xuyên rộng lớn là một trong những vài ba nguồn), theo đuổi một tuyến phố gọi là một trong những loại chảy, và kết giục bên trên một hoặc nhiều cửa ngõ sông. Nước nhập sông thông thường bị số lượng giới hạn nhập một kênh, được tạo ra trở thành từ là 1 lòng suối thân thích nhị bờ. Tại những dòng sông to hơn, thông thường mang trong mình một vùng lũ rộng lớn rộng rãi được tạo hình vì thế lũ lụt - nước tràn qua chuyện kênh. Lũ lụt hoàn toàn có thể vô cùng rộng lớn tương quan cho tới độ cao thấp của kênh sông. Sự khác lạ này thân thích kênh sông và vùng ngập lũ hoàn toàn có thể bị xóa nhòa, nhất là ở những chống khu đô thị điểm vùng ngập lũ của một dòng sông hoàn toàn có thể được trở nên tân tiến thật nhiều vì thế nhà tại và công nghiệp. Các dòng sông hoàn toàn có thể chảy xuống núi, qua chuyện những thung lũng (vùng trũng) hoặc dọc từ đồng vì thế và hoàn toàn có thể dẫn đến hẻm núi.

Thuật ngữ thượng loại (hoặc thượng nguồn) dùng để làm chỉ thiên về mối cung cấp của dòng sông, tức là ngược với vị trí hướng của loại chảy. Tương tự động, hạ loại (hoặc hạ lưu) tế bào mô tả thiên về phía cửa ngõ sông, nhập ê lớp loại chảy lưu thông. Thuật ngữ mô tả ngạn chỉ bờ phía bên trái theo phía loại chảy, hữu ngạn chỉ bờ ở bên phải.

Kênh sông thông thường có một làn nước, tuy nhiên một trong những dòng sông chảy như một trong những làn nước link cùng nhau, dẫn đến một dòng sông bện. Các dòng sông bện thoáng rộng hiện nay chỉ được nhìn thấy ở một trong những chống bên trên toàn toàn cầu,[ cần dẫn nguồn ] như Đảo Nam của New Zealand. Chúng cũng xẩy ra bên trên những đồng cỏ và một trong những vùng đồng vì thế sông to hơn. Sông Anastamose tương tự động như sông bện và khá khan hiếm. Chúng có khá nhiều kênh hình sin đem lượng trầm tích rộng lớn. Có vô cùng không nhiều tình huống phân nhánh sông nhập ê một dòng sông phân loại và loại chảy kết giục ở những vùng biển khơi không giống nhau. Một ví dụ là việc phân loại của sông Nerodime ở Kosovo.

Một dòng sông chảy nhập kênh của chính nó là một trong những mối cung cấp tích điện sinh hoạt bên trên kênh sông để thay thế thay đổi hình dạng và hình dạng của chính nó. Năm 1757, ngôi nhà thủy văn học tập người Đức Albert Brahms theo đuổi tay nghề vẫn để ý thấy rằng trọng lượng chìm của những vật thể hoàn toàn có thể bị một dòng sông mang theo tỷ trọng thuận với sức khỏe loại sáu của vận tốc loại chảy của dòng sông.  Công thức này nhiều khi cũng rất được gọi là luật của Airy.  Do ê, nếu như vận tốc của loại chảy tăng gấp rất nhiều lần, loại chảy tiếp tục tiến công nhảy những vật thể đem trọng lượng ngập cấp 64 phiên. Trong những vùng lũ núi, phía trên hoàn toàn có thể được xem là những kênh xói hao mòn trải qua những tảng đá cứng và dẫn đến cát và sỏi kể từ sự đập bỏ của những tảng đá to hơn. Một thung lũng sông đang được dẫn đến từ là 1 hình chữ U phủ băng thung lũng, thông thường hoàn toàn có thể đơn giản được xác lập vì thế kênh hình chữ V nhưng mà nó vẫn xung khắc. Tại thân thích, điểm một dòng sông chảy qua chuyện vùng khu đất phẳng lì rộng lớn, uốn nắn khúc hoàn toàn có thể tạo hình trải qua sự xói hao mòn của những bờ sông và ngọt ngào và lắng đọng ở mặt mũi trong số khúc cua. thường thì, dòng sông tiếp tục hạn chế đứt một vòng, rút ​​ngắn kênh và tạo ra trở thành hồ nước oxbow hoặc billabong. Các dòng sông mang trong mình một lượng rộng lớn trầm tích hoàn toàn có thể trở nên tân tiến đồng vì thế hay thấy ở mồm của bọn chúng. Các dòng sông đem mồm ở vùng nước thủy triều đậm hoàn toàn có thể tạo hình cửa ngõ sông.

Trong xuyên suốt dòng sông, tổng lượng nước được vận đem về hạ lưu thông thường tiếp tục là việc phối hợp của làn nước tự tại cùng theo với một lượng đáng chú ý chảy qua chuyện những đá và sỏi bên dưới mặt mũi nước bên dưới lòng sông và vùng ngập lũ của chính nó (được gọi là vùng hyporheic). Đối với tương đối nhiều dòng sông trong số thung lũng rộng lớn, bộ phận loại chảy vô hình dung này hoàn toàn có thể vượt lên trên quá loại chảy bắt gặp được.

Xem thêm: chứng khoán trực tuyến

Luồng bên dưới bề mặt[sửa | sửa mã nguồn]

Hầu không còn tuy nhiên ko cần toàn bộ những dòng sông chảy bên trên mặt phẳng. Các dòng sông ngầm chảy ngầm nhập huyệt động hoặc huyệt động. Những dòng sông như thế thông thường được nhìn thấy ở những chống đem trở thành tạo ra địa hóa học đá vôi. Các loại subglacial là những dòng sông bện lại chảy dưới mặt đáy sông băng và những tảng băng, được cho phép nước tan chảy rời khỏi ở phần bên trước sông băng. Do chừng dốc của áp suất vì thế trọng lượng quá to của sông băng, những loại như thế thậm chí là hoàn toàn có thể chảy lên dốc.

Tính lâu nhiều năm của loại chảy[sửa | sửa mã nguồn]

Một dòng sông ko liên tiếp (hoặc dòng sông phù du) thỉnh phảng phất chỉ chảy và hoàn toàn có thể thô nhập vài ba năm. Những dòng sông này được nhìn thấy ở những vùng đem lượng mưa giới hạn hoặc biến hóa cao, hoặc hoàn toàn có thể xẩy ra vì thế những ĐK địa hóa học như lòng sông rất giản đơn ngấm. Một số dòng sông phù du chảy trong mỗi mon ngày hè tuy nhiên ko cần nhập ngày đông. Những dòng sông như thế thông thường được nuôi chăm sóc kể từ những tầng chứa chấp nước đá phấn lấy lại kể từ lượng mưa ngày đông. Tại Anh, những dòng sông này được gọi là bournes và gọi là của bọn chúng mang lại những điểm như Bournemouthvà Eastbourne. Ngay cả ở những vùng không khô ráo, địa điểm điểm loại chảy chính thức trong số loại nhánh nhỏ nhất thông thường dịch rời ngược loại nhằm đáp ứng nhu cầu với lượng mưa và hạ lưu nhập sự vắng vẻ mặt mũi của chính nó hoặc Khi thảm thực vật ngày hè sinh hoạt chuyển làn nước nhằm bay tương đối nước. Các dòng sông thô thường thì nhập chống thô cằn thông thường được xác lập là arroyos hoặc những thương hiệu chống không giống. Các nước tan rời khỏi kể từ mưa đá rộng lớn hoàn toàn có thể dẫn đến một bùn nước, mưa đá và cát hoặc khu đất, tạo ra trở thành sông trong thời điểm tạm thời.

Danh sách những sông[sửa | sửa mã nguồn]

10 sông nhiều năm nhất thế giới[sửa | sửa mã nguồn]

Việc đo chiều nhiều năm của một dòng sông vô cùng khó khăn, phần nhiều bên trên vì thế càng đo đúng chuẩn rộng lớn thì các sông càng dài ra hơn. Trong khi, việc xác lập mối cung cấp và cửa ngõ sông cũng khó khăn, chính vì phần đầu của khá nhiều sông chỉ là loại suối hoặc hồ nước các mùa hoặc váy lội.

Đây là những số lượng trung bình:

  1. Nil (6.650 km)
  2. Amazon (6.400 km)
  3. Dương Tử (Trường Giang; 6.300 km)
  4. Mississippi–Missouri (6.275 km)
  5. Obi–Irtysh (5.570 km)
  6. Enisei–Angara (5.550 km)
  7. Hoàng Hà (5.464 km)
  8. Hắc Long Giang (4.410 km)
  9. Congo (4.380 km hoặc 4.670 km)[3]
  10. Lena (4.260 km)

Những sông nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sông Amazon, dòng sông lớn số 1 toàn cầu (có lưu vực rộng lớn nhất)
  • Sông America, nhánh của sông Sutter's Mill
  • Sông Amu Darya
  • Sông Amur (Hắc Long Giang), dòng sông chủ yếu của vùng đông đúc Siberia và là biên thuỳ bất ngờ thân thích Nga và Trung Quốc
  • Sông Arkansas, loại chủ yếu của sông Mississippi
  • Arno, dòng sông chảy xuyên qua chuyện Firenze, Ý
  • Arvandrud (Shatt al-Arab), biên thuỳ thân thích Iran và Iraq
  • Sông Brahmaputra, dòng sông chủ yếu ở Đông Bắc nén Độ và Tân Cương
  • Chao Phraya, dòng sông chủ yếu của Thái Lan
  • Sông Clyde, chảy qua chuyện Glasgow (Scotland)
  • Colorado (ở Argentina)
  • Colorado (ở Hoa Kỳ), dòng sông chủ yếu của miền Tây Mỹ
  • Sông Columbia, dòng sông chủ yếu ở Bắc Tỉnh Thái Bình Dương
  • Congo, sông chủ yếu của vùng Trung Phi.
  • Sông Danube, dòng sông chảy qua chuyện vùng trung tâm châu Âu
  • Río de la Plata, sông rộng lớn nhất thế giới
  • Sông Ebro, Tây Ban Nha
  • Sông Elbe, sông chủ yếu của Đức, Hamburg ở cạnh bên bờ sông
  • Sông Euphrates, cùng theo với sông Tigris là nhị nhánh của sông Mesopotamia (Iraq)
  • Sông Hằng, dòng sông cần thiết của nén Độ; cũng chảy qua chuyện Bangladesh
  • Sông Hán, dòng sông chảy qua chuyện Seoul, Hàn Quốc
  • Sông Helmand, dòng sông chủ yếu của Afghanistan
  • Sông Hoàng Hà, một trong mỗi dòng sông chủ yếu của Trung Quốc
  • Sông Hudson, dòng sông chủ yếu của New York
  • Sông nén, dòng sông chủ yếu của Pakistan
  • Jordan, sông chủ yếu của Israel
  • Sông Karun, Iran
  • Sông Kaveri, nén Độ
  • Sông Lena, dòng sông chủ yếu vùng Siberia, Nga
  • Sông Mackenzie, dòng sông nhiều năm nhất Canada
  • Magdalena, Colombia
  • Sông Main, Đức
  • Sông Mê Kông (Cửu Long), sông nhiều năm nhất Đông Nam Á
  • Sông Mersey, chảy qua chuyện Liverpool
  • Sông Maas, sông thân thích Hà Lan và Bỉ. Khu vực cửa ngõ sông đem cảng Rotterdam
  • Sông Mississippi, Hoa Kỳ
  • Sông Missouri, Hoa Kỳ
  • Sông Murray, (Murray-Darling) Úc
  • Niger, châu Phi
  • Sông Nin, dòng sông nhiều năm nhất toàn cầu, mối cung cấp cung ứng phù tụt xuống mang lại Ai Cập
  • Sông Obi, Siberia, Nga
  • Oder, châu Âu
  • Sông Ohio
  • Sông Orinoco, Venezuela
  • Parana', sông chủ yếu vùng Nam Mỹ
  • Paraguay, dòng sông cần thiết ở Brasil, Bolivia, Paraguay và Argentina.
  • Po, chảy qua chuyện quần thể công nghiệp miền bắc nước ta nước Ý.
  • Sông Potomac, sông chảy qua chuyện Washington, D.C. và là ranh giới thân thích 2 bang Maryland và Virginia, Hoa Kỳ
  • Sông Rhein, châu Âu, đang được gánh chịu đựng tác động độc hại kể từ những quần thể công nghiệp miền Tây nước Đức.
  • Rhone, Pháp
  • Sông Rio Grande, biên thuỳ thân thích Mỹ và México
  • Sông Saint Lawrence, vùng Hồ Lớn
  • Sông Seine, chảy qua chuyện Paris
  • Sông Segura, Tây Ban Nha
  • Sông Severn, sông nhiều năm nhất nước Anh
  • Shinano-gawa, nhiều năm nhất Nhật Bản.
  • Sông Snake
  • Sông Tajo, sông lớn số 1 ở phân phối hòn đảo Iberia
  • Sông Tay, Scotland
  • Thames, chảy qua chuyện Luân Đôn
  • Sông Tiber, Roma
  • Sông Tigris, vùng Lưỡng Hà - một trong mỗi trung tâm của văn minh thế giới.
  • Tonegawa, Nhật Bản
  • Sông Vistula, Ba Lan
  • Sông Vltava, Praha (Cộng hòa Séc)
  • Sông Volga, Nga - dòng sông nhiều năm nhất Châu Âu.
  • Sông Trường Giang, sông nhiều năm nhất Trung Quốc
  • Yenisei, Siberia
  • Yukon, Alaska và Lãnh thổ Yukon
  • Sông Zambezi, châu Phi

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Beyond the Bridges Life on American Rivers told by Riverlorian, Jerry Hay. indianawaterways.com for more information
  • Jeffrey W. Jacobs. “Rivers, Major World”. Water Encyclopaedia.
  • Luna B. Leopold (1994). A View of the River. Harvard University Press. ISBN 0674937325. OCLC 28889034. ISBN. — a non-technical primer on the geomorphology và hydraulics of water.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Wikimedia Commons đạt thêm hình hình họa và phương tiện đi lại truyền đạt về Sông.
  • Sông bên trên Từ điển bách khoa Việt Nam
  • River bên trên Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)